Most recent stories ›
AgroInsight RSS feed

Experiments with trees October 24th, 2021 by

Vea la versi√≥n en espa√Īol a continuaci√≥n

Farmers find their peers exceptionally convincing, and good extensionists know this.

My wife, Ana, and I joined a farmer exchange visit this past 22 September. It was a chance for smallholders to see what their peers are doing on their farms. We went with about 20 farmers from around Tiquipaya, a small town in the valley of Cochabamba, Bolivia. Except for two older men and two children, the group was made up only of women, organized by María Omonte (agronomist) and Mariana Alem (biologist), both of Agrecol Andes.

Half an hour after our chartered, Bluebird bus left the town square of Tiquipaya we were climbing up a gravel road in first gear. The farmers stopped chatting among themselves, and began looking out the window, at the arid hillsides and a panoramic view of the city of Cochabamba, on the far end of the valley. The passengers’ sudden interest in the scenery made it clear that even this close to home, this was their first trip to these steep hillsides above the community of Chocaya.

When the bus stopped, we were met by Serafín Vidal, an agronomist, also with Agrecol Andes. Serafín took the group to see an agroforestry site, an orchard belonging to a farmer who Serafín advises. The farmer wasn’t there, but Serafín explained that in this system, 200 apple trees are planted in lines with 200 forest trees, like chacatea (blue sorrel) and aliso (alder), mostly native species. The idea is to mimic the forest, which builds its own soil, with no plowing, no pesticides (not even organic ones), and no fertilizer, not even manure or compost.

‚ÄúDon‚Äôt bury anything‚ÄĚ Seraf√≠n said, ‚Äúnot even leaves. They decompose too quickly if you bury them. Just prune the forest trees and line up their branches in between the apples and the other trees.‚ÄĚ

The farmers were quiet, too quiet. They seemed unconvinced by this radical idea. Finally, one farmer was bold enough to give a counter-example. He said that far away, in the lowlands of La Paz Department, farmers dig a trench and fill it with logs and branches. They bury it and plant coca, a shrub with marketable leaves. Because of the buried logs, the land stays fertile for so long that even the grandchildren of the original farmer will not need to fertilize their soil.

‚ÄúCoca,‚ÄĚ Seraf√≠n murmured, and then he paused. Growing the coca shrub is not like planting apples, but a talented, veteran extensionist like Seraf√≠n often prefers a demonstration to an argument. He dug his hand into the soil between the trees, under the leafy mulch. ‚ÄúThis used to be poor, red soil. But see how the soil between the trees has become so soft that I can dig it up with my hand, and it‚Äôs rich and black, even though it has not been plowed.‚ÄĚ Seraf√≠n spread out a couple of dozen small bags of seed of different plants: maize, beans, vegetables ‚Ķ all crops that you can plant in between the rows of trees, like the plants that grow on the forest floor.

The audience was respectfully silent, and still unconvinced, but Seraf√≠n had another trick up his sleeve. He handed the floor over to a local farmer, Franz D√°valos, who led us uphill to his own agroforestry plot, with alder, and the native qhewi√Īa (Polylepsis spp.), a tree with papery, reddish bark and twisted branches.

The group was mostly bilingual in Spanish and in Quechua, the local language, and had been switching back and forth between both languages.  But now Franz began to speak only in Quechua. The simple act of speaking in the local language can let the audience feel that the speaker is confiding in them, and Franz soon had them laughing as he explained how his neighbors grew flowers, like chrysanthemum, to cut for the urban market. In the dry season they irrigate with sprinklers. The neighbors were baffled that Franz didn’t irrigate during the two driest winter months, June and July. He didn’t want to fool the apple trees into flowering too early. It meant that for a couple of months, his patch looked dry and bare. But now his three-year-old apple trees were blooming and looking healthy, as were his other trees, bushes, aromatic plants, tomatoes and beans.

The visiting farmers were from the floor of the valley, practically in sight of this rocky hillside, but it might as well have been a different country. The flat fields of the valley bottom have flood irrigation and deep soil, but exhausted by centuries of constant cultivation.

One of the visitors explained that she was a vegetable farmer and that ‚Äúwe have already made big changes. I apply chicken manure to my soil and I have to spray something (like a homemade sulfur-lime mix) because the aphids just won‚Äôt leave us alone.‚ÄĚ

In other words, these people from the valley bottom were commercial, family farmers, far into their transition to agroecology, based on natural pesticides and organic fertilizers to restore the degraded soil. And they had to build up the soil quickly, because they were growing vegetables year-round. They couldn’t just give up applying organic fertilizer and wait for years until trees improved the soil.

Franz understood completely. He said that he also sprayed sulfur-lime but then he said ‚Äújust try it. Try agroforestry on a small area, even if you just start with one tree.‚ÄĚ

It was a cheerful group that boarded the bus to go down the mountain. They liked Franz’s suggestion of experimenting on a small scale, even with such a startling new idea as agroforestry.

Paleontologist Richard Fortey says that scientists are usually so reluctant to accept the ideas of younger colleagues that ‚Äúscience advances, one funeral at a time.‚ÄĚ (Fortey was quoting Max Planck). Smallholders are a little more open to new ideas. As farmers continue to contribute to agroecology, they will discuss and experiment. It is not reasonable to expect all of them to accept the same practices, especially when they are working in different places, with different crops and soils.

But a word from an innovative farmer can help to make even radical ideas seem worth testing.

Related Agro-Insight blogs

Apple futures (where we’ve met Ing. Serafín Vidal before)

Farming with trees

Training trees

Related videos

SLM03 Grevillea agroforestry

SLM08 Parkland agroforestry

SLM10 Managed regeneration


Por Jeff Bentley, el 24 de octubre del 2021

Lo que m√°s convence a los agricultores, es otro agricultor, y los buenos extensionistas lo saben.

Con mi esposa, Ana, participamos el pasado 22 de septiembre en una visita de intercambio de agricultores, una oportunidad para que vean lo que hacen sus compa√Īeros en sus terrenos. Fuimos con unos 20 agricultores de los alrededores de Tiquipaya, una peque√Īa ciudad del valle de Cochabamba, Bolivia. Con la excepci√≥n de dos hombres mayores y dos ni√Īos, el grupo estaba formado s√≥lo por mujeres, organizado por Mar√≠a Omonte (agr√≥noma) y Mariana Alem (bi√≥loga), ambas de Agrecol Andes.

Media hora despu√©s de que nuestro viejo bus saliera de la plaza del pueblo de Tiquipaya, est√°bamos subiendo a 10 km la hora por un camino ripiado, pero bien inclinado. Las compa√Īeras dejaron de charlar entre ellas y empezaron a mirar por las ventanas a las √°ridas laderas y una vista panor√°mica de la ciudad de Cochabamba, en el otro extremo del valle. El repentino inter√©s de los pasajeros por el paisaje dejaba claro que, incluso tan cerca de casa, era la primera vez que viajaban a estas inclinadas laderas de Chocaya Alta.

Cuando el micro se detuvo, nos recibió Serafín Vidal, ingeniero agrónomo, también de Agrecol Andes. Serafín llevó al grupo a ver un sitio agroforestal, un huerto que pertenece a un agricultor al que asesora. El agricultor no estaba allí, pero Serafín explicó que en este sistema se plantan 200 manzanos en línea con 200 árboles forestales, como la chacatea y el aliso, con énfasis en especies nativas. La idea es imitar al bosque, que construye su propio suelo, sin arar, sin fumigar (ni siquiera con plaguicidas orgánicos) y sin estiércol.

“No entierren nada”, dice Seraf√≠n, “ni siquiera las hojas. Se descomponen demasiado r√°pido si las entierran. S√≥lo poden los √°rboles del bosque y alineen sus ramas entre los manzanos y los otros √°rboles”.

La gente estaba callada, demasiado callada. Parecían no estar convencidos de esta idea radical. Finalmente, un agricultor se atrevió a dar un contraejemplo. Dijo que muy lejos, en Los Yungas de La Paz, los cocaleros cavan una zanja y la llenan con troncos y ramas. Lo entierran y plantan coca, un arbusto comercial. Gracias a los troncos enterrados, la tierra se mantiene fértil durante tanto tiempo que incluso los nietos del agricultor original no necesitarán fertilizar su suelo.

“Coca”, murmur√≥ Seraf√≠n, y paus√≥. Cultivar arbustos de coca no es como plantar manzanos, pero un veterano y talentoso extensionista como Seraf√≠n suele preferir una demostraci√≥n a una discusi√≥n. Meti√≥ la mano en la tierra entre los √°rboles, bajo el grueso mulch, el mantillo, el sach‚Äôa wanu. “Antes, esto era un suelo pobre y rojo. Pero miren c√≥mo el suelo entre los √°rboles se ha vuelto tan blando que puedo cavarlo con la mano, y es rico y negro, aunque no haya sido arado”. Seraf√≠n extendi√≥ unas 20 bolsitas de semillas de diferentes plantas: ma√≠z, frijol, hortalizas … todos los cultivos que se pueden sembrar entre las hileras de los √°rboles, tal como las plantas que crecen en el piso del bosque.

El p√ļblico guardaba un respetuoso silencio, y todav√≠a no estaba convencido, pero Seraf√≠n ten√≠a otro as en la manga. Cedi√≥ la palabra a un agricultor de la zona, Franz D√°valos, que nos condujo cuesta arriba hasta su propio sistema agroforestal, con alisos y la nativa qhewi√Īa (Polylepsis spp.), un √°rbol de corteza rojiza, como papel, con ramas retorcidas.

La mayor√≠a del grupo era biling√ľe en espa√Īol y en quechua, el idioma local, y hab√≠a alternado entre ambas lenguas.¬† Pero ahora Franz empez√≥ a hablar s√≥lo en quechua. El simple hecho de hablar en el idioma local puede dar confianza al p√ļblico, y r√°pidamente Franz los hac√≠a re√≠r mientras explicaba c√≥mo sus vecinos cultivaban flores, como el crisantemo, para vender como flor cortada al mercado urbano. En la √©poca seca riegan por aspersi√≥n. Los vecinos se preguntaban porque Franz no regaba durante los dos meses m√°s secos del invierno, junio y julio. Es que √©l no quer√≠a que los manzanos florezcan demasiado temprano. Por eso, durante un par de meses, su parcela parec√≠a seca y desnuda. Pero ahora sus manzanos de tres a√Īos florec√≠an y estaban obviamente sanos, al igual que sus otros √°rboles, arbustos, y otras plantas como arom√°ticas, tomates y frijoles.

Las agricultoras visitantes eran del fondo del valle, prácticamente a la vista de esta ladera rocosa, pero bien podría haber sido otro país. Las chacras planas del fondo del valle tienen riego por inundación y un suelo profundo, pero agotado por siglos de cultivo constante.

Una de las visitantes explic√≥ que ella era agricultora de hortalizas y que “ya hemos hecho muchos cambios. Aplico gallinaza a mi suelo y tengo que fumigar algo (como sulfoc√°lcico) porque los pulgones no nos dejan en paz”.

En otras palabras, estas personas del piso del valle eran agricultores comerciales y familiares, que estaban en plena transici√≥n hacia la agroecolog√≠a, basada en plaguicidas naturales y fertilizantes org√°nicos, para restaurar el suelo degradado. Y ten√≠an que recuperar el suelo r√°pidamente, porque cultivaban verduras todo el a√Īo. No pod√≠an dejar de aplicar abono org√°nico y esperar a√Īos hasta que los √°rboles mejoraran el suelo.

Franz lo entend√≠a perfectamente. Dijo que √©l tambi√©n fumigaba sulfoc√°lcico, pero luego dijo “pru√©benlo. Prueben la agroforester√≠a en una peque√Īa superficie, aun si empiezan con un solo √°rbol”.

Fue un grupo alegre el que subi√≥ al micro para bajar del cerro. Les gust√≥ la sugerencia de Franz de experimentar a peque√Īa escala, incluso con una idea tan nueva y sorprendente como la agroforester√≠a.

El paleont√≥logo Richard Fortey dice que los cient√≠ficos suelen ser tan reacios a aceptar las ideas de los colegas m√°s j√≥venes que “la ciencia avanza, un funeral a la vez”. (Fortey citaba a Max Planck). En cambio, los agricultores familiares est√°n un poco m√°s abiertos a las nuevas ideas. A medida que los agricultores sigan contribuyendo a la agroecolog√≠a y la agroforester√≠a, discutir√°n y experimentar√°n. No es razonable esperar que todos ellos acepten las mismas pr√°cticas, sobre todo cuando trabajan en lugares diferentes, con cultivos y suelos distintos.

Pero una palabra de un agricultor innovador puede ayudar a que incluso las ideas radicales parezcan dignas de ser probadas.

Blogs previos de Agro-Insight blogs

Manzanos del futuro (donde ya conocimos al Ing. Serafín Vidal)

La agricultura con √°rboles

Training trees

Videos sobre la agroforestería

SLM 03 Agroforestería con grevillea

SLM08 Agroforestería del bosque ralo

SLM10 Regeneración manejada

Organic Sri Lanka October 17th, 2021 by

Nederlandse versie hieronder

We are all familiar with organic milk, organic fruit and vegetables, or organic chocolate, but when one reads ‚ÄúOrganic Sri Lanka‚ÄĚ, one may have difficulty grasping what this really is about. For sure, it cannot mean that the entire country is organic. Or does it?

Indeed. As of April 2021, triggered by a wave of kidney diseases among its rice farmers, the Sri Lankan government took a brave decision to ban all imports of chemical fertilisers, pesticides and herbicides, and to to transition to organic and ecological farming.

Sri Lanka is an island country in South Asia. Political unrest and ethnic divides between Tamil and Sinhalese ethnicities led to a 30-year civil war, which ended only in 2009. Blessed with gorgeous scenery and plenty of arable and fertile land, Sri Lanka has been able to develop a stable economy, mainly based on tourism, textiles, rice and tea, of which it is the second-largest exporter in the world.

However, for decades, Sri Lankan agricultural policies had supported high-input agriculture, providing free irrigation and subsidised chemical fertilizer, thereby slowly undermining the country’s rich natural resource base: the people, land and water on which farming depends. The damage had been largely unnoticed until more recently.

In 1995, when I was teaching tropical agriculture at the University of Ghent, I was fortunate to have a chance to live and work for a couple of months in this beautiful country, to backstop a project funded by the European Union. The project focused on weed management, and I was asked to use numerical vegetation ecology as a research method to assess weed populations in farmers’ fields in relation to environmental factors and farmers’ practices.

Each week I travelled to a different part of the country and spent days in the rural areas, interviewing farmers and visiting their fields. It was an intense period, often with little sleep as accommodation was basic or even missing, but at the same time it re-enforced my passion to be in the field, working with smallholder farmers.

After returning back home in Belgium and analysing the data, I came to a staggering conclusion, which I wrote down in one of my first papers, presented at an international conference. The grassy weed Echinochloa crus-galli was highly prevalent in the Mahaweli Development Programme, the largest irrigation scheme in the country where rice was grown with a high input of herbicides and fertilizer. As with the other grass E. colonum, it seemed resistant towards the herbicides used. The many years of spraying propanil had led to resistance for two of the world’s most troublesome weeds. Propanil is a contact herbicide, it kills weeds upon contact with little damage to the crop. It is sold under many different brand names, and has been widely used across the globe over the past 60 years.

While in the early days Monsanto tried to file a patent for propanil, the herbicide continues to be widely used across the world, produced and marketed by Bayer (which bought Monsanto in 2016). Propanil is also made by Dow AgroSciences, various Chinese agrochemical companies, as well as the Indian Bharat Group and United Phosphorus. Environmental and human health hazards caused by agrochemicals take time to manifest themselves, and the cocktails of chemicals applied to farmers’ fields further complicate measuring the poison’s effects. On top of that, once applied, pesticides (including herbicides) are broken down into smaller units, called metabolites, which are often unknown to science and therefore easily escape the tests. Yet, metabolites are often more toxic and more persistent than the parent compound. These complications partly explain why multinational companies can continue their devastating business.

According to a report by the NGO Pesticide Action Network, propanil, along with various other pesticides, can be measured in various amounts in the rain in Asia, North America, Europe, and Latin America. ‚ÄúPesticides travel thousands of kilometres through the air; they are carried through rivers and seas to distant locations; they are having a devastating effect on biodiversity including beneficial insects; they are undermining the sustainability of food production systems; they kill an unknown number of farmers, workers, children and animals every year; they alter gene pools; and they are costing society billions of dollars in adverse impacts (Pesticide Action Network 2015).‚ÄĚ

Chemical fertilizers and pesticides contain heavy metals, such as cadmium, arsenic, chromium, cobalt, lead and nickel, which are known to be toxic and endocrine disruptors. These heavy metals are not listed on the labels as they are considered minor contaminants. Yet, heavy metals accumulate in the soil with repeated applications of agrochemicals.

For years civil society and journalists in Sri Lanka have signalled the devastating effects of agrochemicals; a revealing article in the Colombo Telegraph shows that already in 1998, the Sri Lanka Farmer Forum comprising of over 320 delegates, warned that the current trends in agricultural research were creating a ‚Äúcomplete dependence of high-input crops that robbed us of crop independence‚ÄĚ.

No one really listened. At least not until the hard evidence of human health hazards and the damage caused to soil and water could no longer be denied.

Organic and ecological farming is knowledge intensive. It is sobering to see how the traditional knowledge farmers in Sri Lanka have developed over thousands of years has been eroded by several decades of chemical agriculture.

Yet the agrochemical industry is not planning to let go of it easily. In less than 6 months after the President declared the country to go 100% organic, lobby groups of the industry have led a media campaign to create the impression that Sri Lanka’s food crisis is the result of the nation’s shift towards organic farming. Fortunately, the President has so far stood firm against the panic being created in the name of growing food insecurity.

To retrain farmers on the management of lands without toxins and heavy energy and to rebuild soil fertility, farmers in Sri Lanka can learn from their fellow farmers in other countries. At the same time, also the agricultural extension and education systems need to drastically change. That is why our non-profit organisation, Access Agriculture, decided to support the government of Sri Lanka by partnering with the Lankan Organic Agriculture Movement (LOAM) and translating many of its farmer-to-farmer training videos into the local languages. Such learning tools will prove to be a great support to the current and future generations of farmers, extension staff and scientists who will need to do research in a more collaborative way with farmers.

More info

Devinder Sharma. 2021. Sri Lanka goes organic. The Tribune. https://www.tribuneindia.com/news/comment/sri-lanka-goes-organic-318938

Ranil Senanayake. 2015. Restoring sustainability to Sri Lankan agriculture. Colombo Telegraph. https://www.colombotelegraph.com/index.php/restoring-sustainability-to-sri-lankan-agriculture/

Vineet Kumar. 2021. Sri Lanka’s inorganic transition to organic farming. DownToEarth. https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/sri-lanka-s-inorganic-transition-to-organic-farming-79532

Related Agro-Insight blogs

Principles matter

Silent Spring, better living through biology

Roundup: ready to move on?

Inspiring platforms

Access Agriculture: hosts over 220 training videos in over 90 languages on a diversity of crops and livestock, sustainable soil and water management, basic food processing, etc. Each video describes underlying principles, as such encouraging people to experiment with new ideas.

EcoAgtube: a social media video platform where anyone from across the globe can upload their own videos related to natural farming and circular economy.


Biologisch Sri Lanka

We zijn allemaal vertrouwd met biologische melk, biologische groenten en fruit, of biologische chocolade, maar wanneer men “Biologisch Sri Lanka” leest, kan het moeilijk te vatten zijn wat dit nu eigenlijk inhoudt. Het kan toch niet betekenen dat het hele land biologisch is. Of toch?

Inderdaad. Vanaf april 2021 heeft de Sri Lankaanse regering, naar aanleiding van een golf van nierziekten onder haar rijstboeren, een moedig besluit genomen om alle invoer van kunstmest, pesticiden en herbiciden te verbieden, en over te schakelen op biologische landbouw.

Sri Lanka is een eilandstaat in Zuid-Azi√ę. Politieke onrust en etnische verdeeldheid tussen de Tamil en Singalese bevolking leidden tot een 30 jaar durende burgeroorlog, die pas in 2009 eindigde. Gezegend met prachtige landschappen en veel vruchtbare landbouwgrond, is Sri Lanka erin geslaagd een stabiele economie te ontwikkelen, voornamelijk gebaseerd op toerisme, textiel, rijst en thee, waarvan het de op een na grootste exporteur ter wereld is.

Decennialang heeft het Sri Lankaanse landbouwbeleid echter een industrieel landbouwmodel ondersteund, met gratis irrigatie en gesubsidieerde kunstmest, waardoor de cruciale hulpbronnen van het land – de boeren, het land en het water waarvan de landbouw afhankelijk is – langzaam werden ondermijnd. De schade is lang grotendeels onopgemerkt gebleven.

In 1995, toen ik tropische landbouw doceerde aan de Universiteit van Gent, had ik het geluk een paar maanden in dit prachtige land te mogen wonen en werken, ter ondersteuning van een door de Europese Unie gefinancierd project. Het project was gericht op onkruidbeheer, en ik werd gevraagd om numerieke vegetatie-ecologie te gebruiken als onderzoeksmethode om onkruidpopulaties in de velden van boeren te beoordelen in relatie tot milieufactoren en de praktijken van boeren.

Elke week reisde ik naar een ander deel van het land en bracht dagen door op het platteland, waar ik boeren interviewde en hun akkers bezocht. Het was een intense periode, vaak met weinig slaap omdat goede accommodatie er dikwijls ontbrak, maar tegelijkertijd versterkte het mijn passie om in het veld te werken met kleine boeren.

Na mijn terugkeer in Belgi√ę en de analyse van de gegevens, kwam ik tot een verbijsterende conclusie, die ik opschreef in een van mijn eerste papers, gepresenteerd op een internationale conferentie. De vele jaren van sproeien met propanil hadden geleid tot resistentie voor twee van ‘s werelds meest lastige onkruiden. Propanil is een contactherbicide, verkocht onder diverse merknamen, en is de afgelopen 60 jaar over de hele wereld op grote schaal gebruikt.

De gevaren van agrochemische stoffen voor het milieu en de volksgezondheid manifesteren zich pas na enige tijd, en de cocktails van chemische stoffen die op de akkers van de boeren worden aangebracht, maken het nog moeilijker om de effecten van het gif te meten. Daar komt nog bij dat bestrijdingsmiddelen (met inbegrip van herbiciden) na toepassing worden afgebroken tot kleinere eenheden, metabolieten genaamd, die vaak onbekend zijn voor de wetenschap en daarom gemakkelijk aan de tests ontsnappen. Toch zijn metabolieten vaak giftiger en persistenter dan de oorspronkelijke stof. Deze complicaties verklaren ten dele waarom multinationale ondernemingen hun verwoestende handel kunnen voortzetten.

Volgens een rapport van de NGO Pesticide Action Network kan propanil, samen met diverse andere pesticiden, in verschillende hoeveelheden worden gemeten in de regen in Azi√ę, Noord-Amerika, Europa en Latijns-Amerika. “Pesticiden leggen duizenden kilometers af door de lucht; ze worden via rivieren en zee√ęn naar verre locaties vervoerd; ze hebben een verwoestend effect op de biodiversiteit, waaronder nuttige insecten; ze ondermijnen de duurzaamheid van voedselproductiesystemen; ze doden elk jaar een onbekend aantal boeren, arbeiders, kinderen en dieren; ze veranderen genenpools; en ze kosten de samenleving miljarden dollars aan nadelige gevolgen (Pesticide Action Network 2015).”

Chemische meststoffen en pesticiden bevatten zware metalen, zoals cadmium, arseen, chroom, kobalt, lood en nikkel, waarvan bekend is dat ze giftig zijn en de hormoonhuishouding verstoren. Deze zware metalen worden niet op de etiketten vermeld omdat ze als minder belangrijke verontreinigende stoffen worden beschouwd. Toch hopen de zware metalen zich op in de bodem bij herhaalde toepassing van landbouwchemicali√ęn.

Jarenlang hebben maatschappelijke organisaties en journalisten in Sri Lanka gewezen op de verwoestende effecten van landbouwchemicali√ęn. Niemand luisterde echt. Tenminste niet totdat het harde bewijs van de gevaren voor de menselijke gezondheid en de schade aan bodem en water niet langer kon worden ontkend.

Biologische en ecologische landbouw is kennisintensief. Het is ontnuchterend om te zien hoe de traditionele kennis die de boeren in Sri Lanka in de loop van duizenden jaren hebben ontwikkeld, is uitgehold door een paar decennia van chemische landbouw.

Toch is de agrochemische industrie niet van plan dit gemakkelijk los te laten. In minder dan 6 maanden nadat de president verklaarde dat het land voor 100% biologisch zou gaan, hebben lobbygroepen van de industrie een mediacampagne gevoerd om de indruk te wekken dat de voedselcrisis in Sri Lanka het gevolg is van de transitie van het land naar biologische landbouw. Gelukkig heeft de president tot dusverre voet bij stuk gehouden tegen de paniek die wordt gezaaid in naam van de groeiende voedselonzekerheid.

Om boeren om te scholen in het beheer van land zonder gifstoffen en zware energie en om de bodemvruchtbaarheid te herstellen, kunnen de boeren in Sri Lanka leren van hun collega-boeren in andere landen. Tegelijkertijd moeten ook de systemen voor landbouwvoorlichting en -onderwijs drastisch veranderen. Daarom heeft onze vzw, Access Agriculture, besloten de regering van Sri Lanka te steunen door een partnerschap aan te gaan met de Sri Lankan Organic Agriculture Movement (LOAM) en veel van haar boeren trainingsvideo’s in de plaatselijke talen te vertalen. Dergelijke leermiddelen zullen een grote steun blijken te zijn voor de huidige en toekomstige generaties boeren, voorlichtingsmedewerkers en wetenschappers die op een meer co√∂peratieve manier met boeren onderzoek moeten doen.

When the bees hit a brick wall October 10th, 2021 by

Vea la versi√≥n en espa√Īol a continuaci√≥n

Paul and I have written several stories recently about how farmers need to form communities. But when rural communities urbanize rapidly, people who want to stay in farming may be at risk.

Paola Espinoza is a beekeeper in the community of Apote, between the towns of Tiquipaya and El Paso, in the Cochabamba Valley of Bolivia. Her grandparents were peasant farmers in the valley, who sold their land and moved to the city of Cochabamba, where Paola grew up. But she never liked what she calls the ‚Äúdisorder‚ÄĚ of city life.

Years ago, Paola married a young man from Germany, and the couple worked with an Argentine beekeeper, to learn how to manage an apiary. To raise bees, the couple bought 6,300 square meters of land (just over an acre and a half) in Apote, which was then a typical farming community. They began raising their own bees. This line of work suited Paola. She had early onset rheumatism, but she credits the pleasant, outdoor work and a diet rich in honey with restoring her health. Even though the couple eventually divorced and split their land between the two of them, Paola was still able to make a living from her apiary.

My wife, Ana and I met Paola a few days earlier at an agroecological fair, where she was selling her honey, wax candles, royal jelly, pollen and propolis. She gave us a well-written pamphlet with her name, phone number and a description of each of her products.

When we visited Paola recently at her home, she showed us her three dozen peach trees, which she keeps for the bees. She intentionally leaves some weedy plants, like wild brassica, growing around the trees. The bees were busy gathering pollen and nectar from the delicate yellow flowers.

Paola recently planted a cover crop of beans in the peach orchard, so the bees could forage in the legume flowers.

Paola works with her bees every afternoon, and she knows them well. In April and October, she can tell when it‚Äôs time to harvest the honey by the smell of the hives. She explains, ‚ÄúThe bees harvest nectar, but as it turns into mature honey, it gets its own fragrance.‚ÄĚ After 26 years as a beekeeper, Paola seems to know her business. We bought some of her honey to eat at home, and it is some of the best we have ever tasted. Her hives are neatly arranged in rows. They were all made by the same carpenter, an old man who has made her hives for years.

Unfortunately, Paola is worried about her future. Her own small farm, about a third of a hectare, is too small to provide all of the foraging area her 20 hives need. For years that was not a problem as the bees gathered from neighboring fields and orchards. It was a symbiotic relationship, where Paola got honey and the neighbors got their crops pollinated. But like much of the rest of the valley, Apote is rapidly filling up with houses. In many parts of the world, city people plant flowers, which help feed the bees, but in Cochabamba, most houses are built on plots of land too small to have much of a garden. As the valley urbanizes, it’s not clear if the bees will find the plants they need.

South of Paola’s land, there used to be a living fence of trees, but it’s recently been replaced by a brick wall. The day we visited, men were hard at work, building houses in what was once a field.

The bees used to fly off every day towards the south, Paola explains. Now she’s not sure where they will go. Beekeeping is the only way of life that Paola knows. She loves it and she is good at it and she wants to stay, but as the countryside becomes a city, she wonders if her bees will survive.

Farmers are sustained by their communities. Paola has her customers, her carpenter, and some young beekeepers that she mentors (and she buys their honey). She also belongs to an association of agroecological farmers supported by Agrecol Andes (which is where she learned about intercropping peaches with beans). That community is important, but a beekeeper also needs a landscape with lots of flowers, and not so many brick walls.

Related Agro-Insight blog stories

The market in Rennes

La tablée

The baker farmers

Better food for better farming

American bees

Videos on beekeeping

Turning honey into money

Making a modern beehive


Por Jeff Bentley, 10 de octubre del 2021

Recientemente, Paul y yo hemos escrito varios blogs explicando que los agricultores necesitan comunidades. Pero la urbanización rápida puede cambiar esas comunidades, poniendo en apuros a la gente que todavía quiere dedicarse a la agricultura.

Paola Espinoza es apicultora en la comunidad de Apote, entre Tiquipaya y El Paso, en el valle de Cochabamba, Bolivia. Sus abuelos eran campesinos del valle, que vendieron sus tierras y se trasladaron a la ciudad de Cochabamba, donde Paola vivi√≥ su ni√Īez. Pero nunca le gust√≥ el “desorden” de la ciudad.

Hace a√Īos, Paola se cas√≥ con un joven alem√°n y la pareja trabaj√≥ con un apicultor argentino para aprender a manejar un apiario. Para criar abejas, la pareja compr√≥ 6,300 metros cuadrados de tierra en Apote, que entonces era una t√≠pica comunidad agr√≠cola. Comenzaron a criar sus propias abejas. Este trabajo le ca√≠a bien a Paola. Ella ten√≠a un reumatismo precoz, pero se san√≥, y lo atribuye al trabajo ameno al aire libre y a una dieta rica en miel. Aunque la pareja acab√≥ divorci√°ndose y dividiendo sus tierras entre los dos, Paola pudo seguir viviendo de su apiario.

Mi esposa, Ana, y yo conocimos a Paola en una feria agroecol√≥gica, donde ella vend√≠a su miel, velas de cera, jalea real, polen y prop√≥leos. Nos dio un folleto bien escrito con su nombre, n√ļmero de tel√©fono y una descripci√≥n de cada uno de sus productos.

Unos días después, visitamos a Paola en su casa, donde nos mostró sus tres docenas de durazneros, que mantiene para las abejas. Alrededor de los árboles, ella deja a propósito algunas hierbas, como el nabo silvestre. Las abejas se ocupaban de recoger polen y néctar de las delicadas flores amarillas.

Recientemente, Paola ha plantado frijol rojo entre los durazneros, para que las abejas puedan buscar alimento en las flores de las leguminosas.

Paola trabaja con sus abejas todas las tardes y las conoce bien. En abril y octubre, sabe cu√°ndo es el momento de cosechar la miel por el olor de las colmenas. Explica: “Las abejas recogen el n√©ctar, pero cuando se convierte en miel madura, su fragancia cambia”. Despu√©s de 26 a√Īos como apicultora, Paola conoce su negocio. Compramos un frasco de su miel para comer en casa, y es una de las mejores que jam√°s hemos comido. Sus colmenas est√°n bien ordenadas en filas. Compra las cajas de un viejo carpintero, que las ha hecho durante a√Īos.

Infelizmente, Paola est√° preocupada por su futuro. Su peque√Īo terreno, de la tercera parte de una hect√°rea, es demasiado peque√Īo para alimentar a sus 20 colmenas. Durante a√Īos, eso no fue un problema, ya que las abejas trabajaban en los campos y huertos vecinos. Era una relaci√≥n simbi√≥tica, en la que Paola obten√≠a miel y los cultivos vecinos eran polinizados. Pero, como gran parte del resto del valle, Apote se est√° llenando r√°pidamente de casas. En muchas partes del mundo, la gente de las ciudades planta flores, que ayudan a alimentar a las abejas urbanas, pero en Cochabamba, la mayor√≠a de las casas se construyen en parcelas muy peque√Īas, y no hay campo para tener mucho huerto. A medida que el valle se urbaniza, no se sabe si las abejas encontrar√°n las plantas que necesitan.

Al sur del terreno de Paola antes había un cerco vivo de árboles, pero recientemente ha sido sustituido por un muro de ladrillos. El día que la visitamos, algunos hombres estaban trabajando duro, construyendo varias casas en lo que antes era una chacra y arboleda.

Las abejas sol√≠an volar todos los d√≠as hacia el sur, explica Paola. Ahora no sabe ad√≥nde ir√°n. La apicultura es la √ļnica forma de vida que Paola conoce. Es capa, le encanta la apicultura, y no quiere empezar de nuevo en otro lugar, pero a medida que el campo se convierte en ciudad, se pregunta si sus abejas sobrevivir√°n.

Los agricultores forman comunidades. Paola tiene sus clientes, su carpintero y algunos jóvenes apicultores que asesora (y les compra la miel). También pertenece a una asociación agroecológica apoyada por Agrecol Andes (donde aprendió a sembrar frijoles entre los durazneros). Esa comunidad es importante, pero una apicultora también necesita un paisaje con muchas flores, y no tantas paredes de ladrillo.

Blogs relacionados de Agro-Insight

The market in Rennes

La tablée

The baker farmers

Mejor comida, mejor agricultura

Las abejas americanas

Videos sobre las abejas  

La miel es oro

Hacer una colmena moderna

A market to nurture local food culture October 3rd, 2021 by

Nederlandse versie hieronder

Last week, I wrote about what can happen when local authorities support local food producers. La Tablée was a one-off event to inform and build a relationship with urban consumers, but there can also be more formal ways of supporting local producers.

Every city in Europe and many other places has its fresh market, with food being brought in by traders and occasionally some farmers. The food being sold can come from anywhere. Not so, in Rennes. This historic capital of Brittany in France has taken a bold decision to promote local food as much as possible.

On Saturday mornings, people flood to the Marché des Lices, happily strolling in, on the many narrow cobblestone streets, like bees drawn to a field of flowers. My wife Marcella and I immediately realize that this is not like any other fresh market.

The diversity of produce is striking. We see market stalls with plenty of leafy vegetables and fresh herbs; others sell homemade pear and apple juice, along with cider, a traditional fermented apple beverage that is currently enjoying an amazing revival. For decades, cider had lost popularity because it could not compete against the strong marketing campaigns of the wine and beer industry. Now, this tart, fruity drink is served in every bar and restaurant. Here, in the Rennes market, a bubbly cider that will pop the cork out of the bottle is presented with a certain prestige, as if it were champagne.

There is a great atmosphere and many people have a quick chat with the person selling the produce, whether it is cheese, a diversity of fish and other seafood, freshly chopped meat, mushrooms and other fungi, walnuts, fruit or vegetables.

One stand catches my eye. I take a closer look at one of the breads on display and ask the man what it is made of. ‚ÄúBuckwheat,‚ÄĚ he says, ‚Äúthis is grown locally and contains no gluten in case you are allergic. You can keep the bread for days without it going stale.‚ÄĚ We buy a chunk of this dark bread, which he wraps in paper. Despite the word “wheat” in its name, buckwheat is not a cereal but it is a seed. Buckwheat is related to rhubarb, and it is rich in fibre and proteins.

Buckwheat grows on light, well-drained soils, and has also been a traditional crop where we live in Limburg, in northeast Belgium, but I had never seen bread made from it. On special occasions and in a few restaurants one can eat buckwheat pancakes in Belgium, but in this part of France, it is on every single menu, presented as a local specialty. During the week that we spent in Rennes we discover various restaurants that sell uniquely buckwheat pancakes, often served with a jar of cider.

Before we leave the market, we pass through a narrow street lined on both sides with food trucks. All of them serve buckwheat pancakes. There is the option to add a sausage, with mustard or another sauce, rolled up and eaten like a hot dog. It strikes us that the least flashy food truck has the longest cue. It is the only one that serves galettes made from organic buckwheat!

Later on, I learn that during the Covid crisis local producers were being pushed out from the market by middlemen and that the Rennes city council committed to changes after Olivier Marie, a respected Breton culinary journalist, made a case to boost the presence of local farmers and artisans and curb unethical merchants!

Because farmers can sell so much of their produce at this weekly market, it seems to give them enough added income to stay in farming.

Local authorities can stimulate local food production and local food processing by creating a favourable market environment. Overly rigid food regulations, as we have in Belgium, do not leave any space for such initiatives that allow local food culture to flourish. It is time we take a better look across our borders and learn from inspiring examples across the globe.

Related Agro-Insight blogs

La Tablée

The baker farmers

Better food for better farming

Marketing something nice

Damaging the soil and our health with chemical reductionism

The juice mobile

Formerly known as food

Forgotten vegetables

Not sold in stores

An exit strategy


Een markt om de lokale voedselcultuur te stimuleren

Vorige week schreef ik over wat er kan gebeuren als lokale overheden lokale voedselproducenten ondersteunen. La Tablée was een eenmalig evenement om de stedelijke consument te informeren en een relatie tussen hem en de boeren uit de streek op te bouwen, maar er kunnen ook formelere manieren zijn om lokale producenten te ondersteunen.

Elke stad in Europa heeft hun vers-markt, waar voedsel wordt aangevoerd door handelaars en af en toe enkele boeren. Het verkochte voedsel kan overal vandaan komen. Niet zo in Rennes. Deze historische hoofdstad van Bretagne in Frankrijk heeft een moedig besluit genomen om lokale levensmiddelen zoveel mogelijk te promoten.

Op zaterdagochtend stromen de mensen naar de Marché des Lices, blij slenterend door de vele smalle geplaveide straatjes, als bijen aangetrokken door een veld vol bloemen. Mijn vrouw Marcella en ik beseffen onmiddellijk dat dit geen gewone vers-markt is.

De verscheidenheid aan producten is opvallend. We zien marktkraampjes met veel bladgroenten en verse kruiden; anderen verkopen zelfgemaakt peren- en appelsap, samen met cider, een traditionele gefermenteerde appeldrank die momenteel een verbazingwekkende revival beleeft. Decennialang had cider aan populariteit ingeboet omdat het niet kon opboksen tegen de sterke marketingcampagnes van de wijn- en bierindustrie. Nu wordt deze zure, fruitige drank in elke bar en elk restaurant geserveerd. Hier, op de markt van Rennes, wordt een bruisende cider die de kurk uit de fles laat springen, gepresenteerd met een zeker prestige, als ware het champagne.

Er heerst een gezellige sfeer en veel mensen maken snel een praatje met degene die de producten verkoopt, of het nu gaat om kaas, diverse soorten vis en andere zeevruchten, vers gehakt vlees, paddenstoelen en andere zwammen, walnoten, fruit of groenten.

E√©n kraam valt me op. Ik bekijk een van de uitgestalde broden van dichtbij en vraag de man waar het van gemaakt is. “Boekweit”, zegt hij, “dit wordt lokaal verbouwd en bevat geen gluten voor het geval je allergisch bent. Je kunt het brood dagenlang bewaren zonder dat het oudbakken wordt.” We kopen een brok van dit donkere brood, dat hij in papier wikkelt. Boekweit is geen graansoort maar een zaad. Boekweit is verwant aan rabarber, en het is rijk aan vezels en eiwitten.

Boekweit groeit op lichte, goed gedraineerde grond, en is ook een traditioneel gewas waar wij wonen in Limburg, in het noordoosten van Belgi√ę, maar ik had er nog nooit brood van zien maken. In Belgi√ę kan men bij speciale gelegenheden en in enkele restaurants boekweitpannenkoeken eten, maar in dit deel van Frankrijk staat het op elke menukaart, gepresenteerd als een plaatselijke specialiteit. Tijdens de week die we in Rennes doorbrachten, ontdekken we verschillende restaurants die uitsluitend boekweitpannenkoeken verkopen, vaak geserveerd met een kruik cider.

Voordat we de markt verlaten, komen we door een smal straatje dat aan beide kanten is afgezet met foodtrucks. Ze serveren allemaal boekweitpannenkoeken. Er kan een worstje bij, met mosterd of een andere saus, opgerold en gegeten als een hot dog. Het valt ons op dat de minst flitsende foodtruck de langste rij wachtenden heeft. Het is de enige die galettes van biologische boekweit serveert!

Later hoor ik dat tijdens de Covid-crisis lokale producenten door tussenhandelaren van de markt werden verdrongen en dat het stadsbestuur van Rennes veranderingen heeft toegezegd nadat Olivier Marie, een gerespecteerd Bretons culinair journalist, een pleidooi had gehouden om de aanwezigheid van lokale boeren en ambachtslieden te stimuleren en onethische handelaren aan banden te leggen!

Omdat de boeren op deze wekelijkse markt zoveel van hun producten kunnen verkopen, lijkt het erop dat dit hen genoeg extra inkomsten oplevert om in de landbouw te blijven.

Lokale overheden kunnen de lokale voedselproductie en lokale voedselverwerking stimuleren door een gunstig marktklimaat te scheppen. Een al te rigide voedselreglementering, zoals we die in Belgi√ę hebben, laat geen ruimte voor dergelijke initiatieven die de lokale voedselcultuur tot bloei laten komen. Het is tijd dat we eens wat meer voorbij onze grenzen kijken en leren van inspirerende voorbeelden over de hele wereld.

La Tablée September 26th, 2021 by

Nederlandse versie hieronder

The choice to eat healthy, organic food cannot be left to consumers alone. While organising farm visits to inform and build trust among consumers is important, too often such initiatives are left to individual farmers. But when this is coordinated at a higher level with multiple stakeholders, including local authorities, an amazing dynamism can be created, as I recently learned during a visit to France.

With my wife Marcella and colleagues from Access Agriculture, we decided to stay a few days longer in Rennes, after we attended the Organic World Congress in September 2021. Strolling through the historic city centre towards the old church of Saint George, we are pleasantly surprised to discover La Tablée (Table Guests), a festive open-air event on the grounds around the ruins where people are invited to taste local products laid out on long lines of picnic tables.

The Tabl√©e and various other events we attended were all organised by the collegial group created by those involved from the initial application of Rennes city to host the Organic World Congress.¬†They called their group ‘Voyage to Organic Lands’.

After some friendly volunteers explained the concept, we took a seat and started to taste some of the apple juices, which are all delicious and remarkably distinct. Each bottle has a name printed on the bottle screw cap (Arthur, Lancelot, Merlin, Gauvain, Vivianne, Perceval and Excalibur). Before France was unified in 843 AD, Britain (la Grande Bretagne) and Brittany (la Petite Bretagne) had close ties and historians increasingly believe that the legend of the hero king Arthur and his brave knights have their roots in France, in the forests near Rennes. Perhaps French apple juice or cider was served at the round table.

When I heard someone speaking about apples over the loudspeakers, I realized that there was a live radio show taking place on one of the corners. Radio Rennes was interviewing the organic apple grower, Arnaud Lebrun. In full honesty, Arnaud explained how he started his career as a salesman for a pesticide company.

‚ÄúAfter more than a decade, I began to see all the damage this was doing to the environment, and I could no longer find peace with myself. I decided to quit my job and make a 180-degree shift. My wife and I bought a neglected apple orchard with trees that were already 40 years old and we converted it into an organic apple orchard. We had to learn everything,‚ÄĚ Arnaud explains live on air, ‚ÄúI did not even know how to drive a tractor.‚ÄĚ

In the shade of an old oak tree, interviews went on all day long with local farmers and food producers. While we only stayed on for an hour or so, I could still hear Arnaud‚Äôs wife profess: ‚Äúour customers truly appreciate all the products we make from our apples. What gives me the most satisfaction is to see the smiles on people‚Äôs faces.‚ÄĚ

Brittany has the richest diversity of apple varieties in the country and a long tradition of producing cider and pomée, a thick sweet to spread on bread. Preparing the pomée is a community event that celebrates harvest, as the women clean the apples while men take turns all night long stirring the thickening pomade in a huge copper pot over a fire.

Another remarkable traditional product on the picnic tables is gwell, a creamy type of yoghurt made by fermenting raw milk from the pie noire, a breed of local cow that almost went extinct in the 1970s. Gwell is traditionally eaten with flat round buckwheat cakes (galette) or potatoes, and is an excellent ingredient for desserts.

As we are having a great culinary experience, Lisa and Olivier, the sympathetic local baker farmers whom we just got to know at the Organic World Congress, arrive and join our table. They brought with them some more fresh bread and other traditional goodies.

Small leaflets, each one with a little quiz, invite people to reflect on one particular aspect of making and eating food. This pleasant event brings consumers and producers closer to each other, and with the radio reaches a much wider audience.

For over 60 years, consumers have been influenced by marketeers to eat and drink over-processed foods, stripped of their nutrients. It will take time for people to switch from flavour-enhanced junk to real food. Through joint efforts between organic and biodynamic farmer associations, researchers, restaurant owners, as well as authorities from cities and regions, changing consumer behaviour towards healthy, natural food can become a continuous concerted effort.

As I learned that week in Rennes around the table, consumers and farmers need more than connections, they need to form communities, and a bit of fun can help.

Discover more

Voyage to Organic Lands / Voyage en Terre Bio: https://www.voyageenterrebio.org

Related Agro-Insight blogs

The baker farmers

Better food for better farming

Marketing something nice

Damaging the soil and our health with chemical reductionism

The juice mobile

Formerly known as food

Forgotten vegetables

Not sold in stores

An exit strategy


De tafelgasten

De keuze om gezond, biologisch voedsel te eten kan niet alleen aan de consument worden overgelaten. Hoewel het belangrijk is boerderijbezoeken te organiseren om de consumenten te informeren en vertrouwen te wekken, worden dergelijke initiatieven maar al te vaak overgelaten aan individuele landbouwers. Maar wanneer dit op een hoger niveau wordt gecoördineerd met meerdere belanghebbenden, waaronder lokale overheden, kan een verbazingwekkende dynamiek ontstaan, zoals ik onlangs leerde in Frankrijk.

Met mijn vrouw Marcella en collega’s van onze vzw Access Agriculture besloten we een paar dagen langer in Rennes te blijven, nadat we in september 2021 het Organic World Congress hadden bijgewoond. Wandelend door het historische stadscentrum in de richting van de oude kerk Saint George, worden we aangenaam verrast als we La Tabl√©e (Tafelgasten) ontdekken, een feestelijk openluchtevenement op het terrein rond de ru√Įne waar mensen worden uitgenodigd om lokale producten te proeven die op lange rijen picknicktafels zijn neergezet.

Nadat enkele vriendelijke vrijwilligers het concept hadden uitgelegd, namen we plaats en begonnen we met het proeven van enkele van de appelsappen, die allemaal heerlijk en opmerkelijk verschillend zijn. Op elk flesje staat een naam gedrukt op de schroefdop (Arthur, Lancelot, Merlijn, Gauvain, Vivianne, Perceval en Excalibur). Voordat Frankrijk in het jaar 843 werd verenigd, hadden Groot-Brittanni√ę (la Grande Bretagne) en Bretagne (la Petite Bretagne) nauwe banden en historici geloven steeds meer dat de legende van koning Arthur en zijn dappere ridders hun wortels hebben in Frankrijk, in de bossen bij Rennes. Misschien werd er aan de ronde tafel wel Frans appelsap of cider geserveerd.

Toen ik iemand over appels hoorde praten via de luidsprekers, realiseerde ik me dat er een live radioprogramma aan de gang was op het terrein. Radio Rennes interviewde de biologische appelteler, Arnaud Lebrun. In alle eerlijkheid legde Arnaud uit hoe hij zijn carrière was begonnen als verkoper bij een pesticidenbedrijf.

“Na meer dan tien jaar begon ik de schade aan het milieu in te zien, en ik kon geen vrede meer met mezelf vinden. Ik besloot mijn baan op te zeggen en een ommezwaai van 180 graden te maken. Mijn vrouw en ik kochten een verwaarloosde appelboomgaard met bomen die al 40 jaar oud waren en we bouwden die om tot een biologische appelboomgaard. We hebben alles moeten leren”, vertelt Arnaud live in de uitzending, “ik wist niet eens hoe ik een tractor moest besturen.”

In de schaduw van een oude eik gingen de interviews de hele dag door met lokale boeren en voedselproducenten. Hoewel we maar een uurtje aanhielden, kon ik Arnauds vrouw nog horen uitroepen: “onze klanten waarderen echt alle producten die we van onze appels maken. Wat mij de meeste voldoening geeft, is de glimlach op de gezichten van de mensen te zien.”

Bretagne heeft de rijkste verscheidenheid aan appelvari√ęteiten van het land en een lange traditie in de productie van cider en pom√©e, een dik snoepje om op brood te smeren. Het bereiden van de pom√©e is een gemeenschapsgebeuren dat de oogst viert, waarbij de vrouwen de appels schoonmaken terwijl de mannen om beurten de hele nacht lang de indikkende pom√©e in een enorme koperen pot boven een vuur roeren.

Een ander opmerkelijk traditioneel product op de picknicktafels is gwell, een romige soort yoghurt die wordt gemaakt door rauwe melk van de pie noire te laten gisten, een lokaal koeienras dat in de jaren zeventig bijna was uitgestorven. Gwell wordt traditioneel gegeten met platte ronde boekweitkoeken of aardappelen, en is een uitstekend ingredi√ęnt voor desserts.

Terwijl we aan het genieten zijn van onze culinaire ervaring, komen Lisa en Olivier, de sympathieke lokale bakkers-boeren die we net hebben leren kennen op het Organic World Congress, aan onze tafel zitten. Ze hebben nog wat vers brood en andere traditionele lekkernijen bij zich.

Kleine folders, elk met een korte quiz, nodigen uit om na te denken over een bepaald aspect van het produceren en eten van voedsel. Dit gezellige evenement brengt consumenten en producenten dichter bij elkaar, en bereikt met de radio een veel breder publiek.

Al meer dan 60 jaar worden consumenten door marketeers be√Įnvloed om overbewerkte voedingsmiddelen te eten en te drinken, ontdaan van hun voedingsstoffen. Het zal tijd vergen voordat de mensen overschakelen van smaakversterkende junk naar echt voedsel. Door gezamenlijke inspanningen van verenigingen van biologische en biodynamische landbouwers, onderzoekers, restauranthouders en autoriteiten van steden en regio’s kan het veranderen van het consumentengedrag in de richting van gezond, natuurlijk voedsel een continue gezamenlijke inspanning worden.

Die week in Rennes aan de tafel heb ik geleerd dat consumenten en boeren meer nodig hebben dan verbindingen, ze moeten gemeenschappen vormen, en een beetje plezier kan daarbij helpen.

Design by Olean webdesign